藤山柳屬(學(xué)名:Clematoclethra Maxim.),隸屬于獼猴桃科,是我國(guó)特有的植物屬,包含27種以上,主要分布在四川省,其次是甘肅省、陜西省等省。這些植物是落葉木質(zhì)藤本;髓實(shí)心;葉為單葉,互生,無(wú)托葉;花組成聚傘花序;萼片5;花瓣5,覆瓦狀排列;雄蕊10枚,兩輪排列;子房上位,5室,中軸胎座,每室有胚珠8-10顆,花柱合生;果實(shí)為漿果狀,干燥后現(xiàn)出5棱,具宿存花柱,通常有種子5顆;種子倒三角形,光滑,有胚乳。本屬植物的果實(shí)成熟時(shí)可食用。
形態(tài)特征
落葉木質(zhì)藤本;小枝無(wú)毛或被柔毛、絨毛、綿毛或剛毛。芽鱗片狀,革質(zhì),有毛或無(wú)毛,黑褐色,常殘留在新枝的基部。葉為單葉,互生,無(wú)托葉,具葉柄,紙質(zhì)或章質(zhì),全緣或具纖毛狀或胼胝質(zhì)鋸齒,有毛或無(wú)毛。花單生或成聚傘花序;萼片5,覆瓦狀排列,基部連合,有毛或無(wú)毛,果時(shí)宿存;花瓣5,覆瓦狀排列;花絲粗短,基部加寬,花藥卵形,基部2裂,中部著藥,2室,縱裂,底部裂縫較寬,花后花絲向內(nèi)卷,使花藥倒轉(zhuǎn),底部向上,極似孔裂;子房上位,球形,無(wú)毛,具5棱,5室,中軸胎座,每室有水平排列的倒生胚珠8-10枚,花柱圓柱形,有5細(xì)條紋,柱頭小,近球形。果熟時(shí)漿果狀,干燥后具5棱,為不開(kāi)裂的蒴果,頂端有宿存柱頭,有種子5顆;種子倒三角形,光滑,有胚乳。花粉近球形,兩端稍突出,極面觀為近圓形。大小為(13.1—)14.4(—15.7)×(12.2一)13.8(—15.7)微米。3擬孔溝,溝長(zhǎng)而狹,溝膜較光滑;擬孔界限不清楚。外壁厚度約0.9微米,分層不清楚(LM),微顆粒狀紋飾。微顆粒分布不均勻;外壁表面稍不平。
分布范圍
藤山柳屬植物在中國(guó)的分布較為廣泛,以四川省為主,共有16種4變種,湖北有5種,陜西省4種,甘肅省、山西省、河南省、云南省、貴州省、廣西壯族自治區(qū)各有1種或2種。具體分布地區(qū)包括四川的南川區(qū)、九龍縣、小金、馬爾康市、大金、松潘縣、理縣、寶興縣、康定市、黑水縣、汶川、壤塘、城口縣、天全縣、峨眉山市、屏山縣、都江堰市、美姑、茂縣、巫溪縣、洪雅縣、綿陽(yáng)市、峨邊彝族自治縣、馬邊彝族自治縣、雷波、石棉、漢源、越西、平武等地;甘肅的榆中縣、蘭州市、夏縣、武都、徽縣、成縣、天水市、康縣;陜西的佛坪縣、太白山、華山;湖北的神農(nóng)架林區(qū)、房縣、巴東縣;河南的商城、靈寶市、西陜、欒川縣、盧氏縣;貴州的松桃苗族自治縣、印江土家族苗族自治縣、江口縣等地。
棲息環(huán)境
藤山柳屬植物生于山地疏林中、灌叢中或溪溝邊叢林中,海拔范圍為1000—3300米。
下級(jí)分類
獼猴桃藤山柳Clematoclethra actinidioides Maxim.獼猴桃藤山柳(原變種)Clematoclethra actinidioides Maxim. var. actinidioides全緣藤山柳Clematoclethra actinidioides Maxim. var. integrifolia (Maxim.) C. F. Liang & Y. C. Chen楊葉藤山柳(新變種)Clematoclethra actinidioides Maxim. var. populifolia C. F. Liang & Y. C. Chen
銀葉藤山柳(新種)Clematoclethra argentifolia C. F. Liang & Y. C. Chen
二列藤山柳Clematoclethra disticha Hemsl.
尖葉藤山柳Clematoclethra faberi Franch.
5.多花藤山柳 (新種)Clematoclethra floribunda W. T. Wang
6.圓葉藤山柳Clematoclethra franchetii Kom.
7.廣西藤山柳(新種)Clematoclethra guangxiensis C. F. Liang & Y. C. Chen
8.貴州藤山柳(新種)Clematoclethra guizhouensis C. F. Liang & Y. C. Chen
9.繁花藤山柳Clematoclethra hemsleyi Baill.
10.綿毛藤山柳Clematoclethra lanosa Rehder
11.藤山柳Clematoclethra lasioclada Maxim.大葉藤山柳Clematoclethra lasioclada Maxim. var. grandis (Hemsl.) Rehder藤山柳(原變種)Clematoclethra lasioclada Maxim. var. lasioclada
12.銀花藤山柳(新種)Clematoclethra loniceroides C. F. Liang & Y. C. Chen
13.南川藤山柳(新種)Clematoclethra nanchuanensis W. T. Wang
14.欖葉藤山柳(新種)Clematoclethra oliviformis C. F. Liang & Y. C. Chen
15.厚葉藤山柳(新種)Clematoclethra pachyphylla C. F. Liang & Y. C. Chen
16.平武藤山柳Clematoclethra pingwuensis C. Y. Chang & Y. C. Chen
17.剛毛藤山柳Clematoclethra scandens (Franch.) Maxim.
18.四川藤山柳(新種)Clematoclethra sichuanensis C. Shih ex C. F. Liang & Y. C. Chen
19.粗毛藤山柳Clematoclethra strigillosa Franch.
20.變異藤山柳(新種)Clematoclethra variabilis C. F. Liang & Y. C. Chen多脈藤山柳(新變種)Clematoclethra variabilis C. F. Liang & Y. C. Chen var. multinervis C. F. Liang & Y. C. Chen變異藤山柳(原變種)Clematoclethra variabilis C. F. Liang & Y. C. Chen var. variabilis
參考資料 >