劃科(Corixidae),又稱水椿象科或水蝽科,是半翅目下唯一的科,屬于劃蝽總科(Corixoidea)。該科主要生活在池塘和溪流等淡水環境中,部分物種也能適應高鹽度水域。劃蝽科種類繁多,全球已知約500多種,包括55個屬,其中最著名的是Sigara屬。在美國,劃蝽科昆蟲被稱為水船夫,因為它們的后腿特化成船槳狀,能在水中劃行。
地位
分類地位昆蟲綱Insecta半翅目Hemiptera劃蝽科Corixidae描述體長2.5-15毫米,體多狹長,成兩側平行的流線型。在較淡的底色上具有典型的斑馬式的黑色橫走斑紋,很易識別。頭部后緣多少覆蓋在前胸背板上。前足一般粗短,跗節1節,特化加粗為匙形;后足游泳式。
世界已知550多種,我國有51種。生活在各式靜水和緩慢流動的水體中,從小水塘到大湖泊都有分布,一些種類在高鹽湖泊中也能生存。基本上以藻類為食。多數種類能發音,有很強的趨光性。
半翅目
翅亞目(拉丁文:heteroptera)是昆蟲綱半翅目底下三個亞目的其中一個,全世界約有超過4萬種。異翅亞目包括椿象、水黽、紅娘華、水螳螂等昆蟲。由於透過分子系統解析,發現異翅亞目的物種與頸喙亞目的物種近似,有討論指這兩類物種的再分類有商的餘地。
分類的問題
在現代的分類,「異翅亞目」這名詞有以下兩個完全不同的意思:一般來說,異翅亞目的昆蟲都會被列為昆蟲綱半翅目底下三個亞目的其中一個;或會被列為半翅目前喙亞目(Prosorrhyncha)底下一個無級別(rankless)的非林奈單子群(monophyleticgrouping)。水黽(Gerromorpha)及隱角椿象(Nepomorpha)兩個下目包含了這個亞目大多數的水生及半水生物種。餘下的物種,都被歸入臭蟲下目(Cimicomorpha)及椿象下目(Pentatomomorpha)中。因此,亦有其他分類把本亞目的物種先分為陸棲椿下目(InfraorderGEOCORISA)及兩棲椿象下目(InfraorderAMPHIBICORISA),然後再細分下去。
物種
M.Carver(1991年)分類
以下是根據M.Carver等在1991年的分類。
Peloridioidea
鞘喙蝽科Peloridiidae
Enicocephaloidea
奇蝽科Enicocephalidae
Aenictopecheidae
鞭蝽總科Dipsocoroidea
櫛蝽科Ceratocombidae
鞭蝽科Dipsocoridae
Hypsipterygidae
毛角蝽科(裂蝽科)Schizopteridae
Stemmocryptidae
水蝽總科Mesovelioidea
水蝽科Mesoveliidae
Hebroidea
膜蝽科Hebridae
Hydrometroidea
Paraphrynoveliidae
大寬黽蝽科Macroveliidae
尺蝽科Hydrometridae
黽蝽總科Gerroidea
珊瑚水黽科(海蝽科)Hermatobatidae
寬肩蝽科Veliidae
黽蝽科水黽科
Leptopodoidea
細蝽科(細足蝽科)Leptopodidae
珊瑚微黽科(涯蝽科)Omaniidae
Saldoidea
濱蝽科Aepophilidae
跳蝽科Saldidae
蝎蝽總科Nepoidea
蝎蝽科Nepidae
負蝽科負子蝽科
Octeroidea
蜍蝽科Ochteridae
蟾蝽科Gelastocoridae
劃蝽總科Corixoidea
劃蝽科Corixidae
Naucoroidea
水蝽科Naucoridae
仰蝽總科Notonectoidea
仰蝽科Notonectidae
涉水蝽科(固頭蝽科)Pleidae
蚤蝽科Helotrephidae
臭蟲總科Cimicoidea
花蝽科Anthocoridae
臭蟲科Cimicidae
寄蝽科Polyctenidae
Plokiophilidae
Medocostidae
寬翅蝽科(捷蝽科)Velocipedidae
姬蝽科Nabidae
盲蝽科總科Miroidea
盲蝽科Miridae
駝蝽科Microphysidae
Tingoidea
等翅軍配蟲科Vianaididae
蝽科Tingidae
短足蝽科Joppeicidae
Thaumastocoroidea
突眼蝽科(櫚蝽科)Thaumastocoridae
獵蝽總科Reduvioidea
Pachynomidae
獵蝽科獵蝽科
扁蝽總科Aradoidea
扁蝽科Aradidae
蝽科Termitaphididae
Idiostoloidea
象蝽科Idiostolidae
Piesmatoidea
擬網蝽科Piesmatidae
長蝽總科Lygaeoidea
束蝽科Colobathristidae
束長蝽科Malcidae
錘角蝽科Berytidae
長蝽科Lygaeidae
大紅蝽科Largidae
紅蝽科Pyrrhocoridae
緣蝽總科Coreoidea
緣蝽科Coreidae
蛛蝽科Alydidae
姬緣蝽科Rhopalidae
蝽總科Pentatomoidea
異蝽科Urostylidae
龜蝽科Plataspididae
隆背蝽科Thyreocoridae
Megarididae
Canopidae
三節蝽科Phloeidae
廣額蝽科Thaumastellidae
土蝽科Cydnidae
同蝽科Acanthosomatidae
澳絲蝽科Lestoniidae
荔蝽科Tessaratomidae
盾蝽科Scutelleridae
兜蝽科Dinidoridae
椿象科Pentatomidae
Brues昆蟲分類
以下為根據Brues昆蟲分類表在異翅亞目底下的分類:
顯角椿類Gymnocerata
盾蝽總科Scutelleroidea
黑蝽科Corimel?nid?
龜蝽科Plataspidid?
土椿象科Cydnid?
盾椿象科Scutellerid?
椿象科Pentatomid?
刺肩蝽科Podopid?
隱盾蝽科Tahitocorid?
緣蝽總科Coreoidea
姬緣蝽科Corizid?
緣椿象科Coreid?
蛛緣椿象科Alydid?
水黽總科Gerroidea
水黽科Gerrid?
闊黽椿科Veliid?
扁椿象總科Aradoidea
前啄蝽科Isodermid?
扁椿象科Aradid?
準盲蝽科Termatophylid?
短啄蝽科Dysodiid?
水際椿象科Saldid?
櫚蝽科Thaumastotheriid?
水椿象科Mesoveliid?
微水黽科Hebrid?
絲黽科Hydrometrid?
蝙蝠椿象科Leotichid?
長椿象總科Lyg?oidea
長椿象科Lyg?id?
隆頭椿象科Hyocephalid?
錘角蝽科Neidid?
束腰椿象科Colobothristid?
紅蝽科Pyrrhocorid?
大眼水椿象科Macroveliid?
軍配蟲總科Tingoidea
Piesmid?
軍配蟲科Tingid?
刺椿象總科Reduvioidea
Henicocephalid?
粗角刺蝽科Phymatid?
刺椿象科Reduviid?
Ploiariid?
Nabid?
短足椿象科Joppeicid?
Polyctenoidea
寄生椿象科Polyctenid?
臭蟲總科Cimicoidea
Aepophilid?
臭蟲科Cimicid?
寬翅椿象科Velocipedid?
花椿象科Anthocorid?
盲蝽科Mirid?
駝椿象科Microphysid?
樹椿象科Isometopid?
細蝽科Leptopodid?
鞭角椿象總科Dipsocoroidea
鞭角椿象科Dipsocorid?
蚤椿象科Schizopterid?
沼蝽象總科Helotrephoidea
沼椿象科(又名水蚤蝽科)Helotrephid?
Cryptocerata
Nerthrid?
擬蟾蜍椿象科(又名擬蟾蝽科)Ochterid?
潛水椿象科(又名潛蝽科)Naucorid?
紅娘華科(又名蝎蝽科)Nepid?
田鱉科(又名負子蝽科)Belostomatid?
仰泳蟲科(又名仰泳蝽科)Notonectid?
水椿象科(又名劃蝽科)Corixid?
白蟻蝽科Termitaphidid?
差異
在Carver存在的Coleorrhyncha(鞘喙椿象科Peloridiid?、涉水椿象科Pleid?),在Brues分類中不屬於異翅亞目,而屬於胸喙亞目。
參考資料 >